Instructor: Elke Rouwmaat
Ben jij afgestudeerd als zangeres en wil je maximale voldoening uit je zanglessen halen? Heb je ervaren dat er bij het lesgeven veel meer komt kijken dan enkel repertoire zingen? Loop je tegen zangtechnische of muzikale uitdagingen aan waarvan het mooi zou zijn als er een plek was om hier veilig over te sparren?
Deze online cursus is bedoeld voor jou als je zangdocent bent, je lessen doeltreffender wilt maken en op zoek bent naar nieuwe inspiratie voor je zangles.
Elke Rouwmaat is zangeres, pianist, zangdocent, dirigent en arrangeur van vocale muziek met een expertise in zangtechniek.
Ze geeft momenteel zang- en methodiekles aan het ArtEZ conservatorium in Zwolle en is Course Instructor en coördinator bij Universal Voice Institute in Amsterdam. Daarnaast is ze actief als zangeres/pianist en stemacteur.
Ze is een graag geziene workshopleider en geeft vocale coaching aan (semi-) professionals en vocal groups.
Het maken van een online cursus waarbij het optimaliseren van zangles geven centraal staat. Het idee is ontstaan doordat veel afgestudeerde zangers zijn gaan lesgeven en aangeven tegen veel zaken aan te lopen waarvan ze niet zo goed weten hoe ze dit het beste kunnen aanpakken.
Ook zijn er veel studenten die een opleiding docent muziek hebben gedaan en als hoofdinstrument zang hebben gehad, die zangles gaan geven. Veel van deze oud-studenten weten vooral wat zij zelf in de zanglessen hebben meegekregen, maar hebben in de meeste gevallen geen specifieke anatomie, didactiek en methodiek gehad over zang. Wél hebben zij een grote berg kennis en vaardigheden als het gaat om lesopbouw, het uitwerken van leerlijnen en werken met groepen.
Omdat ik zelf zowel Docent Muziek als Zang JP heb gestudeerd en ook op beide afdelingen lesgeef aan het conservatorium, weet ik wat er zo ongeveer wel en niet aangeboden wordt op beide opleidingen.
In alle gevallen valt het me op dat studenten na afronding van hun studie vaak nog met veel vragen zitten.
Daarom heb ik deze online cursus gemaakt, zodat ik alle startende zangdocenten kan inspireren en helpen bij het optimaliseren van hun zanglessen!
Ik hoop ook van harte dat ik met degenen die hier wat aan hebben in contact kan blijven zodat we elkaar kunnen blijven inspireren.
Deze cursus is bedoeld voor iedereen die zangles geeft en het gevoel heeft de lessen verder te kunnen optimaliseren.
Dit geldt zowel voor beginnende zangdocenten als degenen die al jaren lesgeven en het gevoel hebben nog wat te halen hebben.
Ik geef les aan het conservatorium op twee afdelingen: zang JP en Docent Muziek. Wat mij op beide afdelingen opvalt, is dat studenten na hun studie zangles gaan geven en met heel veel vragen blijven zitten.
Vaak lukt het wel om muzikaal te werken, maar als de stem niet doet wat de leerling eigenlijk wil, wordt het vaak lastig dit op te lossen.
Ik hoor vaak dat docenten een ‘vast riedeltje’ uitvoeren in de zanglessen, maar merken dat alle lessen een beetje hetzelfde worden.
Ook zijn er zangdocenten die het idee hebben dat ze veel meer uit hun lessen zouden kunnen halen, maar niet zo goed weten op welke manier.
Of dat ze het idee hebben dat ze zelf heel hard aan het werk zijn, maar hun leerlingen doen zelf niet zoveel of gaan toch niet zoveel vooruit als ze zouden willen.
Voor iedereen die meer wil halen uit de zanglessen, heb ik geprobeerd een hoop informatie bij elkaar te zetten zodat je volop geinspireerd kunt raken en (hopelijk) geholpen wordt je zanglessen doeltreffender en waardevoller te maken!
Kijk gerust rond!
Misschien is niet ieder onderwerp relevant voor jou, dan kun je dit prima overslaan. Ik kan me bijvoorbeeld voorstellen dat als je al jaren lesgeeft, je wel weet hoe een zangles opgebouwd wordt. Schroom niet om dan door te gaan naar het volgende hoofdstuk.
Instagram: @elkezingt
Facebook: @elkezingt
In deze video ga je nadenken over waar jij goed in bent, waar jouw hart sneller van gaat kloppen.
Mijn unique selling point is zangtechniek.
Ik vind het te gek om technisch aan stemmen te prutsen en zo snel mogelijk wil analyseren wat de anatomische oorzaak is van een klank die niet (helemaal) lukt.
Proberen zo goed mogelijk aan te sluiten bij de stijl en het repertoire wat gezongen wordt en dat de zanger direct verschil merkt na een coaching.
Ik doe dit binnen alle stijlen die er zijn, ook binnen de metal- en rockstijl.
Omdat ik me heb verdiept in rockeffecten kan ik rockzangers op hoog niveau helpen om hun stem te verbeteren/ontwikkelen.
Het overbrengen van zangtechniek, rekening houdend met de verschillende leerstijlen die er zijn, vind ik super interessant.
Daarnaast vind ik werken met interpretatie heel fijn om te doen. Die tekstinterpretatie koppel ik dan weer aan de muzikale parameters, waardoor er een heel mooi geheel ontstaat van muziek waarbij ik techniek, muzikaliteit en performance aan elkaar kan koppelen.
Maar nu terug naar jou, waar ben jij goed in, waar word jij blij van en wat wil je anderen graag leren?
Wat vind je belangrijk om mensen te leren?
Opdracht:
Schrijf voor jezelf op:
Waar je goed in bent als het gaat om zingen (een bepaalde stijl, een bepaalde techniek, een bepaald muzikaal onderdeel zoals bijv timing of improvisatie, of juist iets wat met performance te maken heeft zoals interpretatie)
Waar ben je niet goed in en zou je willen verbeteren zodat je het kunt gebruiken in je les?
Wat vind je niet leuk en wil je ook liever niet doen in je les?
In het vorige hoofdstuk heb je voor jezelf bedacht waar je goed in bent en minder goed en wat je leuk en minder leuk vindt om te zingen.
De dingen waar je goed in bent en wat je leuk vindt, breng je altijd makkelijker over dan dingen die je niet goed kunt of zelf niet leuk vindt.
Het volgende wat belangrijk is, is om na te denken over je doelgroep.
Zijn er doelgroepen waar je graag mee zou willen werken? Of juist liever niet?
Ik ben na mijn afstuderen gestart met een zangschool waarin iedereen welkom was.
Hier heb ik met heel veel plezier gewerkt, maar merkte ook dat ik bij sommige leerlingen niet de juiste persoon was om mee te werken, omdat het niet matchte met wat mijn drijfveer voor het zingen of lesgeven was.
Nu werk ik met zangprofessionals en voor een coaching vraag ik om een specifieke hulpvraag. Mensen die een auditie of concert voorbereiden, stemproblemen hebben (gehad), hun stem willen ontwikkelen binnen een stijl, of beter willen weten hoe hun stem werkt.
Belangrijk vind ik dat ik werk met mensen die ik graag wil lesgeven.
Ik ben me zeker bewust van het feit dat je als beginnend zangdocent al blij bent met iedere leerling die je krijgt!
Ik denk alleen dat het ook heel goed kan zijn om in je hoofd te houden waar je heen wilt!
Ook al is het voor ‘later’:
Schrijf op wat jouw ideale doelgroep is om les aan te geven (kinderen, koorzangers, echte beginners, mensen die in een project zingen, enz).
Communiceer je jouw unique sellingpoint en richt je je op de doelgroep die jij wilt, dan weten leerlingen wat ze bij jou kunnen halen en jij krijgt leerlingen die je kunt leren wat jij ze graag wilt leren!
Dit geeft aan wat jou onderscheidt van andere zangdocenten en zorgt ervoor dat mensen bij jou komen voor datgene wat jij ook graag doet!
Daarnaast zorgt jouw persoonlijkheid ervoor dat mensen naar jou toe willen komen. Dus twijfel je of je Unique selling point wel uniek genoeg is?
Weet dan dat het altijd de combi is tussen wat je te bieden hebt en wie je bent!
Richt je met je promotie op de doelgroep die jij les wilt geve
Ik wens je heel veel plezier en je mag door naar de volgende video!
Je krijgt in je les allerlei mensen met allerlei levens en achtergronden.
Je kunt met iedere leerling lukraak starten in een les met houding, adem en het zingen van een oefening.
Maar je kunt veel doelgerichter werken in je les als je weet waarom deze leerling op zangles wil, wat deze komt halen bij jou.
Bepaal daarom iedere les opnieuw, en in ieder geval bij iedere nieuwe leerling de beginsituatie.
Start je met je zangles, dan is het belangrijkst voor jou om te weten:
Wie geef ik les?
Wat kan en weet deze persoon al?
Wat kan ik deze persoon leren?
Het omschrijven hiervan noemen we een beginsituatie.
Dit kun je doen als je een leerling voor het eerst ziet, maar ook aan het begin van een nieuwe les.
Aan de hand van de beginsituatie bepaal je de te behalen doelen op de lange en korte termijn.
Een beginsituatie is maak je om te weten te komen waar je leerling vandaan komt en welke doelen je met de leerling wilt bereiken.
Bij een nieuwe leerling vraag ik bijvoorbeeld altijd naar:
de geschiedenis (eerder zangles gehad),
belangrijke zaken die van invloed kunnen zijn op het zingen (faalangst, medicatie, stemproblemen ed) en ook
waarom de leerling zangles wil
waar de leering in geinteresseerd is; welke stijl, welke artiest en waarom?
Voor een eerste les vraag ik de leerling ook altijd om een stuk te zingen wat diegene comfortabel vindt, of iets te zingen waaraan ze graag zouden willen werken.
Aan de hand van het te zingen stuk kun je heel veel dingen checken binnen de onderwerpen:
Zangtechniek
Muzikaliteit
Performance
Ik schrijf op wat ik op dat moment zie en hoor.
Dit bij elkaar is de beginsituatie.
De beginsituatie van een vervolgles bepaal je dan op basis van:
Evaluatie van het huiswerk: Wat heeft de leerling gedaan en hoe is dat gegaan?
Is er iets wat de leerling wil leren wat niet in het huiswerk stond?
Het herhalen van oefeningen/repertoire van de vorige les, hierbij luister je of het doel van de oefening is behaald en wat je verder nog hoort aan zangtechniek, muzikaliteit en performance
Het bepalen wat je leerling al kan en weet is essentieel om duidelijke doelen te kunnen stellen en een leerlijn uit te zetten.
Schrijf bij de volgende leerling die je krijgt op wat de beginsituatie is:
Heeft de leerling eerder zangles gehad? Hoe lang en wat heeft die daar geleerd?
Heeft de leerling stemproblemen (gehad)?
Heeft de leerling medische en/of mentale klachten die van invloed kunnen zijn op het zingen die belangrijk zijn om te weten?
Wat maakt dat de leerling zangles wil?
Wat zingt je leerling graag, waar luistert deze naar, waarom vindt deze de stijl/artiest zo gaaf?
Laat de leerling vervolgens repertoire zingen, wat comfortabel zingt of waarin duidelijk wordt waaraan de leerling wil werken
Schrijf op wat je hoort en ziet:
wat doet je leerling al heel goed?
Wat kan nog beter
wat lukt nog helemaal niet?
De onderdelen die nog niet optimaal zijn, gebruik je bij het volgende onderdeel: doelen stellen.
Heb je de beginsituatie omschreven, dan wordt het al makkelijker om doelen te stellen.
Het stellen van doelen geeft duidelijkheid aan je lessen en zorgt ervoor dat je niet ‘zomaar wat doet’ en de lessen meer bezigheidstherapie worden dan iets waarbij je echt iets ontwikkelt. Het zorgt ervoor dat je les inhoud en richting krijgt.
Doelen stellen kan per les, maar ook voor een langere periode.
Vaak komt een leerling met een bepaalde verwachting naar de zangles:
ik wil graag dit lied kunnen zingen
ik wil graag zuiver kunnen zingen
ik wil graag vrijer zijn op het podium
ik wil graag kunnen improviseren
Dit zijn in de meeste gevallen lange termijn doelen.
Een lange termijn doel kenmerkt zich aan de mogelijkheid om dit doel in kleinere delen op te splitsen: korte termijn doelen
Korte termijn doelen zijn overzichtelijk en behapbaar. Het zorgt ervoor dat je sneller een ‘hoera-moment’ kunt vieren met je leerling, wat zorgt voor een verhoging van de intrinsieke motivatie!
Opdracht:
Bekijk de beginsituatie van je leerling.
Vergelijk de vraag van je leerling met de onderdelen die jij hebt gezien en gehoord tijdens het zingen.
Formuleer hieruit 1 of meerdere lange termijn doelen.
In het volgende onderdeel leer je hoe je een leerlijn uitwerkt met korte termijn doelen, die je binnen 1 les of misschien enkele lessen kunt bereiken.
Nadat je de beginsituatie in beeld hebt en het lange termijn doel hebt geformuleerd, kun je bepalen op welke manier je dit wilt gaan bereiken.
Je gaat het grote doel opdelen in kleine behapbare korte termijn doelen.
Doelen die binnen 1 of een paar lessen te behalen zijn.
Zo zorg je telkens voor een hoera-momentje en kun je ook duidelijk aangeven waar je leerling staat in het behalen van het uiteindelijke doel.
Bepaal eerst welke leerinhouden (onderwerpen) belangrijk zijn voor het behalen van het leerdoel.
Leerinhouden kunnen zijn:
Timing
Ritmiek
Tempo
Interpretatie
Improvisatie
Dynamiek
Ademstroom/ademdruk
Belt klank
Klankkleur
Het formuleren van een korte termijn doel, of leerdoel, is makkelijk als je er een standaard zin van maakt
Aan het eind van de les kan mijn leerling / weet mijn leerling…..
Het beschrijven van leerdoelen kan makkelijker worden als je de taxonomieën van Bloom gebruikt.
De taxonomieën van Bloom en Dave zorgen ervoor dat je leerdoelen concreet en meetbaar kunt omschrijven. (bijlage)
De taxonomieën staan in volgorde van niveaubeschrijvingen (bijv ‘onthouden’ is niveau 1, daarna komt ‘begrijpen’, dan ‘toepassen’ t/m ‘creëren op het hoogste niveau.
Naast de cognitieve taxonomie (over kennis die je iemand kunt leren gebruiken), is voor het zangvak ook de psycho-motorische taxonomie (over vaardigheden die je iemand kunt leren gebruiken) ook zeer interessant.
Gebruik de bijlage ‘Leerlijn’ of maak zelf een leerlijn voor een lange termijn doel.
Bekijk de beginsituatie die je hebt geschreven en het lange termijn doel.
Bepaal de leerinhouden (onderwerpen) die je het doel aan wilt hangen.
Formuleer hierna zo duidelijk mogelijk leerdoelen.
Beschrijf korte termijn doelen per les met behulp van de volgende zin:
‘aan het eind van de les kan mijn leerling….’
op de puntjes vul je het onderwerp in en een werkwoord.
Gebruik hierbij als je dat wilt de taxonomieën van Bloom en Dave
Voorbeeld zie bijlagen: LEERLIJN VOORBEELD, Leerlijn (werkblad)
De beschreven leerdoelen LIJKEN ontzettend veel doelen, maar heel veel van deze doelen kunnen ook binnen 1 oefening worden behaald.
Het is alleen wel belangrijk om de stapjes te weten, om zo te monitoren wat er bij een leerling niet lukt.
Instructor: Elke Rouwmaat
Ben jij afgestudeerd als zangeres en wil je maximale voldoening uit je zanglessen halen? Heb je ervaren dat er bij het lesgeven veel meer komt kijken dan enkel repertoire zingen? Loop je tegen zangtechnische of muzikale uitdagingen aan waarvan het mooi zou zijn als er een plek was om hier veilig over te sparren?
Deze online cursus is bedoeld voor jou als je zangdocent bent, je lessen doeltreffender wilt maken en op zoek bent naar nieuwe inspiratie voor je zangles.
Elke Rouwmaat is zangeres, pianist, zangdocent, dirigent en arrangeur van vocale muziek met een expertise in zangtechniek.
Ze geeft momenteel zang- en methodiekles aan het ArtEZ conservatorium in Zwolle en is Course Instructor en coördinator bij Universal Voice Institute in Amsterdam. Daarnaast is ze actief als zangeres/pianist en stemacteur.
Ze is een graag geziene workshopleider en geeft vocale coaching aan (semi-) professionals en vocal groups.
Het maken van een online cursus waarbij het optimaliseren van zangles geven centraal staat. Het idee is ontstaan doordat veel afgestudeerde zangers zijn gaan lesgeven en aangeven tegen veel zaken aan te lopen waarvan ze niet zo goed weten hoe ze dit het beste kunnen aanpakken.
Ook zijn er veel studenten die een opleiding docent muziek hebben gedaan en als hoofdinstrument zang hebben gehad, die zangles gaan geven. Veel van deze oud-studenten weten vooral wat zij zelf in de zanglessen hebben meegekregen, maar hebben in de meeste gevallen geen specifieke anatomie, didactiek en methodiek gehad over zang. Wél hebben zij een grote berg kennis en vaardigheden als het gaat om lesopbouw, het uitwerken van leerlijnen en werken met groepen.
Omdat ik zelf zowel Docent Muziek als Zang JP heb gestudeerd en ook op beide afdelingen lesgeef aan het conservatorium, weet ik wat er zo ongeveer wel en niet aangeboden wordt op beide opleidingen.
In alle gevallen valt het me op dat studenten na afronding van hun studie vaak nog met veel vragen zitten.
Daarom heb ik deze online cursus gemaakt, zodat ik alle startende zangdocenten kan inspireren en helpen bij het optimaliseren van hun zanglessen!
Ik hoop ook van harte dat ik met degenen die hier wat aan hebben in contact kan blijven zodat we elkaar kunnen blijven inspireren.
Deze cursus is bedoeld voor iedereen die zangles geeft en het gevoel heeft de lessen verder te kunnen optimaliseren.
Dit geldt zowel voor beginnende zangdocenten als degenen die al jaren lesgeven en het gevoel hebben nog wat te halen hebben.
Ik geef les aan het conservatorium op twee afdelingen: zang JP en Docent Muziek. Wat mij op beide afdelingen opvalt, is dat studenten na hun studie zangles gaan geven en met heel veel vragen blijven zitten.
Vaak lukt het wel om muzikaal te werken, maar als de stem niet doet wat de leerling eigenlijk wil, wordt het vaak lastig dit op te lossen.
Ik hoor vaak dat docenten een ‘vast riedeltje’ uitvoeren in de zanglessen, maar merken dat alle lessen een beetje hetzelfde worden.
Ook zijn er zangdocenten die het idee hebben dat ze veel meer uit hun lessen zouden kunnen halen, maar niet zo goed weten op welke manier.
Of dat ze het idee hebben dat ze zelf heel hard aan het werk zijn, maar hun leerlingen doen zelf niet zoveel of gaan toch niet zoveel vooruit als ze zouden willen.
Voor iedereen die meer wil halen uit de zanglessen, heb ik geprobeerd een hoop informatie bij elkaar te zetten zodat je volop geinspireerd kunt raken en (hopelijk) geholpen wordt je zanglessen doeltreffender en waardevoller te maken!
Kijk gerust rond!
Misschien is niet ieder onderwerp relevant voor jou, dan kun je dit prima overslaan. Ik kan me bijvoorbeeld voorstellen dat als je al jaren lesgeeft, je wel weet hoe een zangles opgebouwd wordt. Schroom niet om dan door te gaan naar het volgende hoofdstuk.
Instagram: @elkezingt
Facebook: @elkezingt
LESOPBOUW
Een zangles kan kort of lang zijn: soms 20 (of zelfs 15!) minuten en soms 60 minuten of langer.
In principe maakt het niet uit hoe lang een zangles duurt, het is fijn als een les een kop en een staart heeft.
Probeer een les daarom altijd in te delen in een introductie – kern – afsluiting.
Bij de introductie komt de leerling binnen en wissel je uit wat het doel is van de les (zie hoofdstuk Doelen). Aan de hand van het doel doe je een warming up met je leerling.
Wees je altijd bewust dat een leerling ergens vandaan komt (school, huis, sport) en een emotie meedraagt (blij omdat er iets leuks is gebeurd, boos na een ruzie, verdrietig ivm pesten). Het is vaak fijn om te registreren hoe de leerling zich voelt en de tijd geven om even ‘te landen’ in de les. Even kort bespreken hoe het gaat vind ik zelf altijd fijn voordat ik les ga geven.
Een warming up oefening hoeft niet lang te duren, soms is even een glijtoon omhoog en omlaag op een zachte klank al voldoende om de stem in de ‘zangstand’ te zetten, of juist een kraak/vocal fry voor een spreekstem-instelling. Daarnaast kun je een muzikale of performance oefening doen: gekke bekken trekken of een ritme-oefening.
De kern van de zangles bestaat uit het bereiken van het doel van de les.
Tijdens de introductie heb je samen het doel besproken wat je wilt bereiken.
Dit doel ga je nu behandelen.
Ik begin vrijwel altijd met het zingen van (een gedeelte van) repertoire.
Daarbij luister ik naar het onderdeel waaraan we werken (klank, dynamiek, timing, interpretatie, …).
Ik vertel wat ik hoor/zie, stel een doel en koppel een (of meerdere) oefening(en) aan dit gestelde doel.
Mocht er tijd over zijn en het doel is bereikt, zingen we het gedeelte van het repertoire weer door en stellen we een volgend doel.
De afsluiting van de les bevat de reflectie en evaluatie: het bespreken van de gestelde doelen aan het begin van de les, wat de leerling heeft gedaan om het doel te bereiken en spreek je af wat je de volgende keer gaat doen.
Vul voor de komende les een lesplan in (je kunt deze downloaden in de bijlage of zelf maken).
Bedenk wat je tijdens de introductie wilt doen wat aansluit bij het lesdoel.
Voor de kern beschrijf je de korte termijn doelen (of het doel) en bedenk je een oefening om dit doel te behalen.
Schrijf bij de afsluiting ‘reflectie en evaluatie’.
Een lesinhoud kan ontzettend veel onderwerpen bevatten.
Als een zanger zingt voor een publiek, dan ervaart het publiek 3 dingen:
Ze horen de klank van de stem
Ze horen tempo, ritme, groove, versieringen enz
Ze zien de houding, expressie, kijkrichting, armbewegingen, enz.
Ik heb voor mijn studenten de lesinhoud daarom ook opgedeeld in 3 onderdelen:
Zangtechniek
Muzikaliteit
Performance
Zangtechniek is alles wat met bewust aansturen van het instrument te maken heeft
Muzikaliteit zijn alle onderdelen die te maken hebben met de uitvoering van een bepaalde stijl: timing, improvisatie, dynamiek, ritme, frasering, versieringen, sound, tempo, groove, enz
Performance heeft alles te maken met wat je ziet: tekstinterpretatie, expressie, beweging en kijkrichting, plaats op het podium enz.
Bij het lesgeven wil ik uiteindelijk uitkomen bij een combinatie van deze 3 onderwerpen.
Merk je dat je vaak op dezelfde onderwerpen blijft hangen en weet je niet zo goed waar je allemaal nog op meer kunt inzoomen?
Of zoek je een spieklijstje als je naar je leerling luistert om te bepalen waar je aan wilt werken? Gebruik dan het blad ‘KEUZEHULP LEERINHOUDEN’ om het jezelf wat makkelijker te maken
Zangtechniek
Gezond stemgebruik, zangtechniek, is voor veel zangdocenten een belangrijk onderwerp: je wilt graag dat je leerling met een gezonde klank kan zingen. Dat roept bij veel zangdocenten onzekerheid op: ben ik wel in staat om mijn leerling gezond te laten zingen? Maak ik de stem niet kapot?
Het kunnen analyseren van klank en dit koppelen aan de anatomie (wat gebeurt er in de stem) en akoestiek (wat hoor ik nou precies?) is misschien wel het meest uitdagende aspect aan het geven van zangles.
We leren iemand een instrument bespelen dat we niet kunnen zien. We horen en voelen wel van alles, of we hebben er een voorstelling bij.
Afhankelijk van de leerstijl van je leerling, is het belangrijk om iets uit te leggen, voor te doen, te laten voelen of een metafoor te gebruiken. Soms kan het ook helpen om klank visueel te maken.
Uiteindelijk ben jij degene die moet horen of een klank gezond klinkt en waar het aan ligt als dit niet zo is.
Daarom is het nog belangrijker om te weten hoe de stem werkt en wat je moet doen om je leerling gezond te laten zingen. Kennis van akoestiek en anatomie zijn naar mijn idee een must als je iemand gezonder wilt laten zingen.
Verdiep je in een methode die je aanspreekt en leer over de werking van de stem en oefeningen die je kunt doen om iemand verder te helpen.
In de bijlage heb ik een overzicht gemaakt van bekende methodieken, waarbij ik kort uitleg wat ze inhouden.
Ik werk zelf met het Universal Voice Systeem, waarbij we klank op een begrijpelijke manier uitleggen. Voor zangdocenten geven we daarnaast duidelijke uitleg over anatomie en akoestiek, waardoor het analyseren van klank logisch wordt en daardoor kun je veel makkelijker werken aan het ontwikkelen van de stem van je leerling!
Wil je meer uit je les halen, dan zijn er dingen die je zelf kun aanpassen om te zorgen dat dit ook echt gebeurt.
Dingen die je vooral moet proberen:
ACTIEVE LEERLING
Laat je leerling werken: zorg dat je je leerling aan het werk zet en houdt. Herhaal veel, zodat je leerling ook merkt dat een oefening steeds iets beter gaat.
COMMUNICEER HET DOEL
Vertel duidelijk wat je doel is van de les. Daarnaast vertel je bij elk te behalen lesdoel duidelijk wat het doel is. Dit klinkt logisch, maar het gebeurt maar al te vaak dat je DENKT dat je duidelijk bent, maar dat de leerling geen flauw idee heeft wat die nou precies moet doen.
LEERSTIJL
Pas je aan aan de leerstijl van je leerling.
Maar hoe zorg je er nou voor dat dit gebeurt?
Hiervoor heb ik een stappenplan waarmee je aan het werk kunt. Een structuur die je bij ieder onderwerp met oefeningen kunt aanhouden. Hier komtie:
Introductie:
1. RECAP
Bespreek wat je leerling heeft gedaan voor deze les, wat was het huiswerk?
2. DOEL
Stel vast wat het doel is van de les: wat wil de leerling? Wat wil jij? Bespreek dit samen, schrijf het eventueel op. Belangrijk is dat je leerling vertelt wat het doel is, niet jij.
3. WARMING UP
Doe een warming up oefening die aansluit bij het doel van de les
Kern:
ANALYSE
Repertoire of herhaling van een oefening van vorige les
Analyseer: Luister en kijk wat er gebeurt als je leerling zingt.
REFLECTIE
Bespreek kort wat de leerling zelf heeft gemerkt/gehoord. Wat ging goed?
Klopt het gestelde lesdoel? Wat wil de leerling verbeteren? Is dit ook wat jij hebt gehoord? Geef duidelijk aan wat jij hebt gehoord: wat was goed en wat kan beter.
DOEL
Communiceer waar je nu aan gaat werken
DIDACTIEK
Bepaal hoe je dit doel gaat behalen: met een oefening of binnen het repertoire? Leg kort uit wat het doel is waar je nu aan gaat werken (dit kan een tussenstap zijn van het lesdoel
EVALUATIE
Evalueer heel kort de oefening/het werkmoment: Hoort/begrijpt je leerling of het doel wel/niet is behaald? Is het doel behaald? Vier dit hoera-moment!
VERVOLG DIDACTIEK
Geef als je doel nog niet behaald is een aanwijzing die aansluit bij de leerstijl van je leerling (zie hoofdstuk leerstijl)
EVALUATIE
Is het doel behaald? Geef dit aan en ga door naar het volgende doel als er nog voldoende tijd is
Afsluiting
REFLECTIE EN EVALUATIE
Reflecteer kort op de les en evalueer wat je deze les aan doelen hebt gehad, hoe je hieraan hebt gewerkt en of ze zijn bereikt.
HUISWERK
Bepaal wat je leerling concreet kan doen om het doel verder te ontwikkelen of te onderhouden
ZINGEND NAAR HUIS (kan ook voor de reflectie & evaluatie)
Zing ter afsluiting van de les nog een keer (een gedeelte van) het repertoire
Gebruik het stappenplan bij een van je lessen (of allemaal!) en probeer je hier eens aan te houden.
In het begin is het misschien een gedoe, maar je zult merken dat je leerling duidelijker begrijpt waar je samen aan werkt en dat het steeds makkelijker wordt om de evaluatiemomenten super kort te houden, zodat je vooral veel aan het werk bent.
Schrijf achteraf op waar je tegenaan liep, wat vond je lastig of wat zijn punten waar je in zou kunnen verbeteren?
heb je hier hulp bij nodig of kun je dit dmv zelfontwikkeling?
BIJLAGE: Lesopbouw + stappenplan vaart in de les
Wat heb je nodig bij het lesgeven?
– Piano
– Oefeningen-app
– Opname apparatuur
– Bladmuziek/teksten
Piano
Het ligt eraan wat je eigen vaardigheden zijn. Ik heb van jongsaf aan pianoles gehad, dus ik ben in staat mijn leerlingen goed te begeleiden op piano.
Live begeleiding zorgt ervoor dat je meer variatie kunt bieden in dingen als tempo, groove, ritmiek en iemand kunt helpen bij bijvoorbeeld. lastige passages.
Speel je gitaar dan kan dit natuurlijk ook een hele mooie vorm van begeleiding zijn!
Meestal is het bespelen van een akkoordinstrument (zoals piano of gitaar) een fijne manier om je leerling te begeleiden tijdens het zingen.
OEFENINGEN APP
Ik werk zelf met een app waar meer dan 1300 oefeningen op staan die je zo kunt afspelen in verschillende toonsoorten zodat je je leerling een specifiek onderdeel kunt laten trainen van de stem. Deze app heet de Universal Voice app en ik vind ‘m super handig! Voor iedere stijl, iedere klank zijn oefeningen te gebruiken. Vaak met uitleg wat iemand moet doen (aanzet, klinker, klankaanwijzingen, anatomische aanwijzing, enz) maar ook oefeningen zonder uitleg zodat je dit zelf kunt invullen.
Iedere oefening herhaalt nog 5x een halve toon hoger.
Er zijn oefeningen met een kleine of grote omvang, trapsgewijze oefeningen en oefeningen met sprongen, gedeeltes uit songs die passen bij een bepaalde klank/sound/stijl, stijgende oefeningen en dalende oefeningen.
Ook als je niet werkt met het Universal Voice Systeem is de app een fantastische tool om mee te werken.
Door de app te gebruiken kan ik achter de piano vandaan en kan ik in de oefeningen mijn studenten veel beter aansturen door naast ze te staan en ze telkens een aanwijzing te geven.
Wat de app nog gaver maakt, is dat deze gekoppeld is aan een persoonlijk account, waarin je voor bijvoorbeeld jezelf of een leerling een gepersonaliseerde training kan maken met oefeningen die je hier in sleept.
Heeft jouw leerling een account, dan kan deze de app op de telefoon openen en de oefeningen afspelen. Je kunt bij iedere oefening tekst toevoegen om aanwijzingen op te schrijven. Zo heb je direct een logboek!
Wil je een kijkje nemen in deze app, dan kun je deze vinden via deze link: https://app.universalvoice.nl/
Er zijn vast nog meer oefeningen apps te vinden (denk bijvoorbeeld aan de trainingen van Cheryl Porter), dus ga vooral eens op onderzoek uit naar wat er aangeboden wordt.
OPNAME APPARATUUR
Het kan heel interessant zijn om je leerlingen zichzelf te laten opnemen. Dit kan natuurlijk gewoon met de dictafoon op je telefoon (die werken bijzonder goed) maar je kunt het ook doen met een (USB) microfoon en een laptop met een programma als garageband of logic.
Ben je heel vaardig met opname, dan zou je in je lessen ook eens een ‘echte’ opname kunnen maken van een song en deze wat bewerken zodat je leerling een eigen opname heeft. Leuk voor bijvoorbeeld het einde van het jaar of als project.
BLADMUZIEK/TEKSTEN
Zorg ervoor dat zowel jij als je leerling de bladmuziek en/of tekst van de songs hebben.
Dit zorgt ervoor dat je kun kijken of het klopt wat je leerling zingt (de juiste tekst, melodie, ritmiek enz) maar je leerling kan zelf ook aantekeningen maken van de onderdelen die jij aangeeft (bijv uitspraak, interpretatie of muzikale aanwijzingen)
Je kunt bladmuziek printen, op een tablet zetten of projecteren op een beamer/smartbord.
Opdracht:
Check bij jezelf welke leermiddelen je gebruikt en of je deze kunt optimaliseren/aanvullen om je lessen makkelijker/interessanter te maken
Wat is het verschil tussen reflectie en evaluatie als het gaat om zangles?
In een reflectie is een beschrijving van het eigen gedrag en de ontwikkeling tijdens de les: wat heb je gedaan tijdens de les? Merk je verschil? wat heb je geleerd?
Een evaluatie richt zich op de behaalde resultaten: is het doel bereikt? Wat maakt dat het doel wel/niet is bereikt? Wat is je volgende stap?
Reflectie en evaluatie werken het beste aan het einde van een les, om na te gaan hoe de leerling de les heeft ervaren, of de onderdelen die je wilde behandelen zijn overgekomen zoals jij ze had bedacht en of het doel is bereikt.
Probeer hierin altijd de leerling aan het woord te laten en stel zelf zoveel mogelijk vragen:
Wat was voor jou het belangrijkste in deze les?
Wat zorgde voor het grootste verschil?
Wat zou een mooie volgende stap/volgend doel zijn?
Opdracht:
Stel jezelf een doel per les (hoe klein ook). Aan het eind van de les kan de leerling…
Probeer de laatste 5 minuten van de les je leerling te laten reflecteren en evalueren.
Doe dit zoveel mogelijk op basis van bovenstaande vragen om inzicht te krijgen in wat de leerling heeft ervaren/geleerd.
Hopelijk heeft deze module je wat handvatten gegeven om je les te optimaliseren.
De onderwerpen uit module 1 kwamen hier bij elkaar, en wellicht kwam je wat onderwerpen tegen die ik hierna in de module ‘en nu verder…’
In deze module bespreek ik een aantal onderwerpen die te maken heeft met het blijven motiveren en inspireren van je leerlingen
Vaak wordt gezegd dat leerlingen minder gemotiveerd raken. Het is natuurlijk vervelend als een leerling naar zangles ‘moet’ van ouders/verzorgers en dit zelf niet willen.
In de meeste gevallen komen leerlingen naar zangles omdat ze gewoon heel erg graag zingen! Het is onze taak om hen gemotiveerd te houden om te blijven zingen.
Een aantal dingen is hier naar mijn idee belangrijk in:
Weet wat je leerling interesseert in het zingen en waarom deze zangles wil (dit hebben we besproken in het hoofdstuk ‘Beginsituatie’ en ‘Doelen stellen’)
Ken de leerstijl van je leerling
Geef je leerling opbouwende feedback waarbij duidelijk is wat je leerling goed kan en wat die nog kan verbeteren om bij zijn doel te komen. Wees hierin zo concreet mogelijk.
De ene leerling is de andere niet.
Iedereen leert op een eigen manier en dat maakt lesgeven zo te gek en interessant!
Daarom ben ik van mening dat er vaak 100 wegen naar Rome leiden, zolang jij maar weet waar je naartoe gaat!
Aanwijzingen geven om een doel te bereiken kan op verschillende manieren:
auditief (dmv horen)
theoretisch (dmv uitleg)
kinesthetisch (dmv voelen)
metaforisch (dmv voorstellingsvermogen)
visueel (dmv afbeeldingen)
Wat voor de een werkt, kan voor de ander juist helemaal niet werken.
Daarom is het handig om oefeningen die je doet op verschillende manieren te kunnen aanvliegen.
Voorbeeld:
Een klank veranderen kan door:
Voor te doen hoe je wilt dat het klinkt (auditief)
Uit te leggen wat er in het instrument gebeurt (theoretisch)
Te laten voelen waar de klank ‘naartoe’ gaat als deze verandert (kinesthetisch)
aan een bepaald geluid te denken, zoals bijv een schaap, spook of cartoon (metaforisch)
Met behulp van een programma te laten zien hoe de klank verandert, bijv in grondtoon en boventonen (visueel)
Niet alle onderwerpen die je behandelt kunnen vanuit alle verschillende leerstijlen worden aangevlogen, maar veel wel.
Vaak krijg je uit een eerste les al veel informatie over de leerstijl van je leerling.
Bedenk een onderwerp wat jij graag wilt behandelen of behandelt in je les. (interpretatie, timing, belting, …) en probeer oefeningen te bedenken waarbij je de verschillende leerstijlen aanvliegt.
Voorbeeld:
Een student wil graag werken aan een uithaal in een song.
Lange termijn doel is dat de leerling de song kan zingen met de bijbehorende klank, waaronder een (gezond gezongen) uithaal.
Doel van de les is dat de leerling met een biologische vrouwenstem een heldere, luide en draagkrachtige klank kan laten horen op de toonhoogte van de song.
We starten in de kern van de les met een oefening waarbij de leerling een terts-oefening op de klinker A zingt met een kraakaanzet. De starttoon is C4.
Ik coach de leerling op een heldere klank die overal even luid en scherp is.
Als de student de oefening goed doet, vertel ik dat het goed gaat en doen we een dansje. Als de klank toch verandert, geef ik dat direct terug en daarmee heeft de student de mogelijkheid om de klank te corrigeren.
Na de oefening vraag ik of de student heeft gehoord of de oefening goed ging, of dat het nog verbeterd kan worden. Ik geef daarna aan of ik het hiermee eens ben, zodat de student bewuster wordt.
We herhalen de oefening net zo vaak tot de student hoort wat er moet klinken en het kan corrigeren. Lukt het, dan vieren we het hoera-moment samen.
Veel zangdocenten vinden het spannend om eerlijk te zijn over wat ze vinden dat een leerling kan verbeteren. Ze zijn bang dat de leerling gekwetst raakt.
Wat ik vaak hoor, is dat docenten daarom niet zeggen wat ze horen en zien en vaak zeggen dat een leerling iets goed doet terwijl dit nog niet het geval is.
Maar iemand komt naar zangles om iets te verbeteren, wat het ook is!
C’est le ton qui fait la musique is wat mij betreft de belangrijkste les: het gaat erom op welke manier je feedback geeft.
Volgens het feedup, feedback, feedforward principe maak je je leerling bewuster van wat er goed gaat en wat er nog verbeterd kan worden.
Als je leerling dit moeilijk vindt, kun je daar als docent heel goed bij coachen.
Het is namelijk lastig om een leerling bewust te maken van veel onderdelen van het zingen, dus heeft je leerling hier sturing bij nodig.
Ik geloof in het maken van goede fouten en feedback geven met aardige ogen.
Houd altijd respect voor je leerling maar wees wel eerlijk in wat je hoort en ziet.
In feedup, feedback en feedforward kijk je naar 3 dingen:
Feedup: Waar wil je naartoe, wat is je doel?
Feedback: Hoe is het gegaan tot nu toe? Wat ging goed, wat nog niet?
Feedforward: Wat is nu de volgende stap?
Vooral het feedback-gedeelte is hier interessant.
Bij het geven van feedback is het belangrijk dat je eerlijk bent in wat jij hoort dat er verbetert en wat nog niet.
Probeer daarnaast zoveel mogelijk vrij van oordeel te blijven.
Wat ik mooi vind, vind iemand anders lelijk. Iemands mening hoef je niet te veranderen. Geef feitelijke feedback: dit was het doel, dit is wel behaald en dit nog niet. Dit mag en kun je heel vriendelijk doen.
Geef feedback aan je leerling.
Vraag eerst je leerling wat die heeft ervaren.
Vertel daarna wat jij hebt gezien/gehoord. Dit mag afwijken, jij luistert en kijkt anders dan je leerling!
Schrijf je feedback op en bekijk of deze feedback gaat over de feitelijke oefening en het doel van de leerling, of dat er stiekem toch een oordeel in zit.
Of misschien is je feedback niet concreet genoeg, dus benoem je niet precies wat je leerling goed doet en wat je wilt dat je leerling verbetert.
Oefen hiermee door de feedback puntsgewijs op te schrijven:
Feedup: Omschrijf je oefening met het te behalen doel:
Feedback: Wat ging goed:
Feedback: Wat kan nog beter/secuurder:
Feed forward: Wat is de volgende stap?
Les 4 Inspireer en motiveer
Inspireer en motiveer
Hoe houd je je leerling gemotiveerd?
STRAAL JE PASSIE UIT
Geef les in wat jij belangrijk en leuk vindt
WAT VINDT JE LEERLING LEUK?
Onderzoek wat jouw leerling interessant en leuk vindt
INSPIREER
Geef je leerling ideeën zonder ze op te dringen, laat ze zelf op onderzoek gaan en geef alleen aan wat er te vinden is, verbreed hun wereld.
CHECK
Blijf checken wat je leerling wil leren
HOERA-MOMENTEN VIEREN
Laat de leerling ervaren wat een ontwikkeling teweeg brengt: Positieve feedback in iets wat is verbeterd, zorgt ervoor dat ze dit willen blijven doen. Vier de hoera-momenten, ook de ministapjes! dit zijn vaak grote veranderingen voor jouw leerling.
ACTIEVE LEERLING
Laat je leerling werken
STRAAL JE PASSIE UIT
Heb vertrouwen in wie je bent, wat je kan en wat je weet.
Misschien heb je het gevoel dat je niet alles weet. Dat is niet erg!
Weet wat je wel weet en weet wat je kunt, ken jouw unique selling point.
Een leerling wordt vaak makkelijker gemotiveerd als je zelf inspirerend lesgeeft.
En hoe makkelijk en leuk is dat als je ook onderwerpen kunt behandelen die jij zelf fantastisch vindt?
Merk je dat je tekort schiet in een onderwerp wat vaak ter sprake komt in je les?
Doe er wat mee! Zoek hulp, onderzoek in boeken en op internet en doe zelf inspiratie op!
Ik probeer een inspiratiebron te zijn als het gaat om lesgeven, didactiek en methodiek. Daarnaast ben ik een inspiratiebron voor iedereen die tegen zangtechnische uitdagingen aan loopt en twijfelt of een gekozen route klopt voor de leerling.
Je hoeft het niet alleen op te lossen en het is leuker (vind ik) om het samen met anderen te doen.
INSPIREER
Een leerling weet en kan alleen datgene wat die heeft ervaren.
Vaak vinden ze een bepaalde muziekstijl mooi omdat ze daar altijd naar luisteren.
Dit betekent niet dat je ze niet kunt inspireren om andere stijlen te zingen.
Start hiermee door ze naar andere stijlen te laten luisteren.
Bevraag ze daarna wat ze ervan vonden en vooral: wat maakt dat ze dit hiervan vinden?
Vinden ze het niks, helemaal ok! Maar voor jou is het interessant wat maakt dat ze het niks vinden, zodat jij wellicht weer een andere stijl/artiest kunt laten horen die ze misschien wel tof vinden.
CHECK
Blijf telkens weer vragen wat je leerling vindt en wat het doel is. Dit kan iedere dag veranderen, vandaar dat dit een telkens terugkerend onderdeel is. Dit zorgt ervoor dat je je leerling beter leert kennen en ook wat je kunt doen om je leerling zo doelgericht mogelijk te inspireren!
HOERA-MOMENTEN VIEREN
hoe klein ook, iedere stap vooruit is er één en dat mag je leerling weten.
Vaak zijn kleine stapjes voor een leerling een heel groot ding. In zangtechniek kan een kleine verandering al een enorm verschil in gevoel zijn. Iemand die niet in de maat kan stap-tikken en daarna wel, heeft een overwinning te pakken die super belangrijk is. Waarom? Omdat die dan naar de volgende stap kan!
ACTIEVE LEERLING
Ik denk dat bovenstaande onderdelen er al voor zorgen dat de leerling actiever wordt.
Door je leerling te blijven bevragen kom je erachter wat jij kunt doen om te helpen en te inspireren.
Probeer dit te doen tijdens je les: Laat je leerling ervaren en vraag hoe het is. Herhaal een oefening gerust vaker om je leerling het vertrouwen te geven dat het goed of beter gaat iedere keer dat de oefening herhaald wordt.
Vier het hoera-moment en ga door met de volgende stap.
Wees concreet en duidelijk in wat je vraagt en wat het doel is.
Zo zorg je ervoor dat je leerling verantwoordelijkheid voelt voor het eigen leerproces.
Jij bent dit niet, jij helpt met alles wat je kunt maar de leerling moet het doen. Help je leerling dit kunnen in de zangles.
Maak een inspiratielijst voor je leerlingen voor verschillende muziekstijlen, zodat zij kunnen luisteren naar muziek die ze zelf niet zouden luisteren.
Helemaal mooi is het, als er stukken in de lijst staan die je leerlingen ook zouden kunnen behandelen in de les.
Dit was ‘m dan, de online cursus ‘optimaliseer je zangles’.
ik ben benieuwd of het je heeft geholpen om je les doelgerichter en effectiever te maken.
Mocht je dingen missen of graag nog iets anders willen leren, laat het me vooral weten!
Ik wens je heel veel plezier bij je lessen, ik hoop dat je er maximaal van gaat genieten!
Groet,
Elke
Instagram: @elkezingt
Be inspired by courses in art education, led by internationally acclaimed instructors and designed for both professionals and enthusiastic amateurs.
