Mijn naam is Lotte van der Kleij, ik geef sinds 2015 musicallessen, zangles, dirigeer verschillende koren en heb sinds 2017 een eigen Zang- en Theaterschool in Nijmegen.
2023 – Master of Music, Vocal Leadership, Codarts Conservatorium te Rotterdam
2019 – Universal Voice System advanced, Alberto ter Doest – Universal Voice Institute
2018 – Universal Voice System basics, Alberto ter Doest – Universal Voice Institute
2016 – Bachelor of Music, Muziektheater, ArtEZ Conservatorium te Arnhem
2015 – Estill Voice Training System level 2, Anne-Marie Speed (UK)
2015 – Estill Voice Training System level 1, Anne-Marie Speed (UK)
2015 – Teaching and Singing in Musical Theatre, Gillyanne Kayes en Jeremy Fisher (UK)
2012 – Vooropleiding Muziektheater, ArtEZ Conservatorium te Arnhem
Lesindeling
Iedere les bestaat uit verschillende onderdelen. Hieronder een voorbeeldindeling:
· Binnenkomst: 2-5 minuten (kort)
· Warming-up: 5-10 minuten
· Zang: 10-15 minuten
· Dans: 10-15 minuten
· Theater: 10-15 minuten
· Indien er tijd over is: kort spel (met doel!) / afsluiting of herhaling van een succes.
De volgorde van zang, dans en theater kan variëren, afhankelijk van de les.
Hieronder vind je een aantal lesvoorbereidingen die je kunt gebruiken of waar je jouw les door kan laten inspireren. Daarnaast is er een invuldocument dat je kan gebruiken om jouw lessen makkelijk en overzichtelijk voor te bereiden.
Het is niet toegestaan deze documenten verder te verspreiden.
Bij de binnenkomst is het belangrijk dat het gelijk veilig is in de les. Bij de deur vang je de kinderen op en heb je met iedereen even contact. Vergeet het contact met ouders niet, zodat je ook hen het vertrouwen geeft.
Geef ze gelijk een kader en bespreek de verwachtingen, door bij de deur direct aan te geven wat de kinderen in de zaal mogen doen. Zoals een kring maken, op de grond/stoelen gaan zitten of even dansen op muziek. Kaders en duidelijkheid zorgen voor meer rust en ruimte in de les.
Hou de binnenkomst effectief en voorkom ruis. Zodra je klaar bent, kan je door met de les. Zo houdt de groep ook de aandacht erbij.
Het werkt goed om met een thema te werken, bijvoorbeeld van vakantie tot vakantie. Zoek passende warming-ups, liedjes en spelletjes binnen dat thema. Thema’s kunnen gerelateerd zijn aan het seizoen, de tijd van het jaar of de interesses van de leeftijdsgroep.
Het seizoen
Gebeurtenissen/feestdagen in het jaar (kerst/sinterklaas/pasen)
Wie/Wat/Waar (emoties op de kermis/een reis door de ruimte/het leven in de dierentuin)
Personages (dieren/jong&oud/beroepen)
Je kunt ook het thema laten bepalen door een lied.
Gebeurtenissen/feestdagen in het jaar (kerst/sinterklaas/pasen)
Social media (de selfie/Tiktok)
Wie/Wat/Waar (emoties op de kermis/een reis door de ruimte/het leven in de dierentuin)
Personages (dieren/jong&oud/beroepen)
Thema’s als pesten/sociale dilemma’s waar ze mee zitten kunnen ook goed werken. Wees je er van bewust dat dit gevoelig kan liggen en zorg bij het behandelen van deze thema’s voor extra veiligheid in de les. Maak het wel bespreekbaar, maar voorkom dat de les ‘therapie’ wordt.
Je kunt ook het thema laten bepalen door een lied.
Social media (de selfie/Tiktok)
Wie/Wat/Waar (dilemma’s in de bios/de schoolkantine/op vakantie met je ouders)
Personages (dieren/jong&oud/beroepen/typetjes/verschillende mensen op school)
Thema’s als pesten/sociale dilemma’s waar ze mee zitten kunnen ook goed werken. Wees je er van bewust dat dit gevoelig kan liggen en zorg bij het behandelen van deze thema’s voor extra veiligheid in de les. Maak het wel bespreekbaar, maar voorkom dat de les ‘therapie’ wordt.
Je kunt ook het thema laten bepalen door een lied.
Een warming-up is niet alleen voor het opwarmen, maar ook om de kinderen te laten inchecken in de lesruimte en zich voor te bereiden op de activiteiten. Het heeft verschillende doelen, maar het belangrijkste is het creëren van vertrouwen en veiligheid.
Doelen kunnen zijn:
Groepsfocus: namen onthouden, teambuilding, ijsbrekers.
Actie-reactie / focus: oefeningen zoals zip/zap/zop om reactievermogen te trainen.
Verkenning van de ruimte: stopdans met opdrachten.
Opwarmen van het lichaam en/of stem, eventueel in dansvorm.
Ontdekken van emoties/personages door beweging en spel.
Concrete oefeningen per discipline vind je bij de modules: zang, dans en theater. In de video worden al een aantal oefeningen besproken.
Hierna volgende de drie disciplines: zang, dans en theater. Hierbij is een video met uitleg per discipline toegevoegd en een losse les met concrete oefeningen en een downloadbaar PDF bestand waarin je alle besproken oefeningen terug kunt vinden.
Later in deze cursus leer je meer over:
Didactiek en pedagogiek
Leeftijdscategorieën en de daarbij behorende kenmerken die je moet weten als docent
Extra bonusmateriaal met experts interviews, voor als je nog meer over een specifiek vak wilt weten
Oefeningen zijn fijn en belangrijk. Kies hiervoor bewust een doel. Je kunt ermee:
Zangtechniek trainen (volume, helderheid, scherpte/heks, donker/kerstman)
Muzikaliteit bevorderen (loopjes, toon doorgeven, toonladders)
Samenklank bevorderen (luisteren naar elkaar, samen als groep zingen)
Zingen met intentie (subtekst, verhaal vertellen, zingen met betekenis)
Wees in de zangles bewust dat je de les goed aan laat sluiten bij de doelgroep. In de module leeftijden en belevingswereld vind je alle leeftijden en de daarbij behorende kenmerken.
Bij zang werk je aan het instuderen van een lied met de groep. Het instuderen kan op verschillende manieren gebeuren:
Begin met een overzichtelijk deel van het lied, zoals het refrein.
Laat de kinderen het lied eerst horen voordat ze het gaan zingen. Herhaal het lied (bijvoorbeeld als warming-up) zonder hen te vertellen dat ze het later in de les zullen zingen, zodat het in hun oren zit.
Werk zin voor zin, met jou als voorzanger. Zorg ervoor dat ze goed luisteren voordat ze meezingen.
Oefen met muziek, bij voorkeur met een instrumentale band of piano.
Tips:
Blijf in tempo bij het instuderen
Hak indien nodig de zinnen in stukjes, wees hierin duidelijk wie wanneer zingt
Haal bij veel tekst of moeilijke ritmes de toonhoogte weg, spreek eerst op ritme
Herhaal successen en forceer geen te snelle vooruitgang. Laat de groep zich verheugen op de volgende les.
Onderaan deze les kun je het PDF document met alle oefeningen downloaden. In bovenstaande video worden al deze oefeningen behandeld en gedemonstreerd.
Met goed zoeken op google kom je al heel ver. Hieronder staan sites waar nog meer zangoefeningen te vinden zijn. Heb jij nog meer tips? Deel het dan in de community!
100 Great Musical Theatre & film Songs for Children (Engelstalig)
Leuke (moderne) liedjes voor kids van 2-6 jaar van LaLaLoes
Ageeth de Haan (peuters)
Dadoe van Jim Bakkum (peuters & kleuters) – inclusief leesboek
Jeroen Schipper (peuters & kleuters)
Liedjes van Nijntje (kleuters)
K3 (tot 5/6 jaar)
Kinderen voor kinderen (tot 7/8 jaar)
Junior Songfestival (van 8-12 jaar)
Suzan & Freek (8+ jaar) + vergelijkbare artiesten
Flemming (8+ jaar)
Warm-ups voor groepen (Engelstalig)
Warm-ups voor groepen II (Engelstalig).
Technische warm-ups voor groepen (Engelstalig). -> hier zitten ook solfège oefeningen in die leuk te combineren zijn met de Solfa handgebaren
Download: Inspireer als musicaldocent – lesoverzicht zang
Download: Feel The Music – Lotte van der Kleij – Warm-Up Song
Download: fruit_canon
Basispassen
Improvisatie
Lijf opwarmen
Ruimte ontdekken
Samenwerken
Verbinden als groep
De welbekende manier: de docent staat voor de groep en doet passen voor, de groep volgt en doet het na. Dit is een top-down manier van werken. Prima en effectief. Overweeg ook andere vormen die meer initiatief bij de groep leggen.
Vrijere vormen: zoals improvisatie, zelf stukken maken met een duidelijk kader, werken met verschillende snelheden, vormen, hoogtes en zwaartekracht.
Storytell cubes: een verhaal vertellen met dans
Dans kaarten: concrete opdrachten en kaders bij improvisatie of maakopdrachten
In de derde les van deze module vind je een les met concrete dansoefeningen en een uitgewerkt downloadbaar PDF document hiervan.
Wil je meer weten over dans? Bekijk dan het interview met dansdocent Diana Viera Alves of Britt de Vries bij het bonusmateriaal.
Bij dans werk je aan een choreografie binnen het thema. Bouw de choreografie stap voor stap op, bijvoorbeeld een couplet of refrein per keer.
Dans kan ook zelf gemaakt worden door de groep. Overweeg improvisatie-oefeningen om creativiteit te stimuleren. Daarnaast kan je gebruik maken van stortyell cubes of danskaarten om een duidelijk kader te geven bij het maakproces.
Wil je meer weten over dans? Bekijk dan het interview met dansdocent Diana Viera Alves of Britt de Vries bij het bonusmateriaal.
Onderaan deze les kun je het PDF document met alle oefeningen downloaden. In bovenstaande video worden al deze oefeningen behandeld en gedemonstreerd.
Playlist Spotify: Musical Theatre playlist for Dancers
Ook hierbij geldt: goed zoeken en vindt een hele hoop. Hierbij een aantal interessante dingen die online te vinden of te kopen zijn voor het geven van danslessen.
Danskaartjes -> Echt een tip! Ze zijn hier uitverkocht, maar als je de maker benaderd heeft hij volgens mij altijd nog wat extra liggen.
Houten dansspel -> Ik ken dit zelf niet, maar het ziet er leuk uit.
Dandocent.nu -> Wil je echt meer leren over dans, dan kan je hier ontzettend veel artikelen, voorbeeld lessen en andere informatie vinden. Je moet een lidmaatschap afsluiten om alles te kunnen zien.
Storytell dobbelstenen -> De originele. Goed bruikbaar bij dans en theater.
Storytell dobbelstenen -> Goed bruikbaar bij dans en theater (goedkope variant)
Theater oefeningen
Geef de kinderen de opdracht om zelf iets in te vullen. Bijvoorbeeld de emotie, de situatie, de personages. Je kunt ook iedereen een basisplan geven, bijvoorbeeld dat het een ouder-kind scène is of dat de scène zich afspeelt op de maan.
A: Hoi
B: Hoi
A: Dat is mijn pen
B: Dat wist ik niet
A: Mag ik hem terug
B: …..
Onderstaande scène zou ook gespeeld kunnen worden als monoloog (bijvoorbeeld een telefoongesprek of een gesprek in iemands hoofd) of als een dialoog waarvan een van de twee enkel stil-spel heeft.
A: Hoi
B: ….
A: Je was vandaag niet op school
B: ….
A: Ik moet gaan
Onderaan deze les kun je het PDF document met alle oefeningen downloaden. In bovenstaande video worden al deze oefeningen behandeld en gedemonstreerd.
Ook hierbij geldt: met goed googelen kom je heel ver. Via deze sites kun je veel informatie en oefeningen vinden.
Carolijn Leisink -> heeft veel theaterles opzetten, spelkaartjes en opdrachten uitgewerkt op haar site. Leuk en handig! Hier staan ook neutrale scènes op en andere handige opdrachten.
Warm-Ups en Icebreakers -> hierbij is het wel belangrijk dat je er een theatraal doel aan koppelt, anders kan het snel een losstaand spel worden.
Theaterkaartjes I -> deze kaartjes heb ik heel veel gebruikt en werken goed voor kinderen
Theaterkaartjes II -> deze kaarten ken ik zelf niet
Download: Inspireer als musicaldocent – lesoverzicht acteren
Leeftijd 4-6 jaar
Spel en verbeeldingskracht: Kinderen in deze leeftijdsgroep hebben een levendige verbeeldingskracht en leren het beste door middel van spel. Didactiek moet speels en fantasierijk zijn.
Korte aandachtsspanne: Houd activiteiten kort en boeiend. Verdeel de les in korte segmenten en wissel af tussen zang, dans en spel om de aandacht vast te houden.
Eenvoudige instructies: Geef eenvoudige en duidelijke instructies, bijvoorbeeld door middel van visuele aanwijzingen of demonstraties.
Veel positieve bevestiging: Moedig de kinderen aan en geef vaak positieve feedback om hun zelfvertrouwen te vergroten.
Zelfontdekking: Kinderen ontdekken hun identiteit en leren hun emoties te begrijpen. Ze kunnen zich emotioneel nog instabiel voelen.
Sociale interactie: Ze leren samenwerken en delen, maar conflicten kunnen zich voordoen. Groepsactiviteiten helpen bij het ontwikkelen van sociale vaardigheden.
Afhankelijkheid: Ze zijn vaak afhankelijk van volwassenen voor begeleiding en geruststelling.
Eigenwaarde: Positieve bevestiging en lof zijn essentieel om hun zelfvertrouwen op te bouwen.
Leeftijd 7-9 jaar
Meer gestructureerd: Kinderen van deze leeftijd kunnen meer gestructureerde lessen aan. Ze kunnen al wat complexere instructies begrijpen.
Grotere aandachtsspanne: Hun aandachtsspanne neemt toe, waardoor je wat langere activiteiten kunt inplannen.
Opbouwen van basisvaardigheden: Werk aan het ontwikkelen van basisvaardigheden in zang, dans en acteren. Introduceer eenvoudige scriptlezing en personageontwikkeling.
Samenwerking: Moedig samenwerking aan door groepsactiviteiten en gezamenlijke doelen.
Identiteitsvorming: Kinderen beginnen meer te begrijpen wie ze zijn en wat ze leuk vinden. Dit kan invloed hebben op hun interesse in musical en hun rolkeuze.
Groeiende zelfstandigheid: Ze worden onafhankelijker en nemen meer verantwoordelijkheid voor hun eigen leerproces.
Toenemende sociale bewustwording: Ze ontwikkelen empathie en begrip voor anderen, wat belangrijk is voor het spelen van verschillende personages.
Emotionele stabiliteit: Hun emotionele stabiliteit verbetert, maar ze hebben nog steeds behoefte aan positieve bevestiging en steun.
Leeftijd 9-12 jaar
Verfijnde instructies: Ze kunnen complexere instructies begrijpen en hebben het vermogen om meer geavanceerde technieken in zang, dans en acteren aan te leren.
Scriptwerk: Introduceer scriptanalyse, diepgaandere karakterontwikkeling en monologen. Ze kunnen beter begrijpen hoe een verhaal in elkaar zit.
Zelfexpressie: Moedig zelfexpressie aan en geef ze ruimte om creatieve input te geven.
Rolkeuze: Laat hen participeren in het kiezen van rollen om hun interesse en betrokkenheid te vergroten.
Identiteit en zelfbeeld: Ze ontwikkelen een sterker gevoel van identiteit en zelfbewustzijn.
Groeps relaties: Vriendschappen en peer-invloeden worden belangrijker. Groepsdynamiek kan complexer worden.
Zelfvertrouwen: Ze hebben meer zelfvertrouwen en zijn beter in staat om feedback te accepteren en te gebruiken voor verbetering.
Zelfmotivatie: Ze kunnen zelfgemotiveerd zijn om hun vaardigheden te verbeteren en hun passie voor musical te ontwikkelen.
Leeftijdsgroep 12-14 jaar
Verdieping van vaardigheden: Ga dieper in op zangtechnieken, complexere dansroutines en acteertechnieken. Ze kunnen meer geavanceerde instructies begrijpen.
Scriptanalyse: Leer hen hoe ze een script moeten analyseren, begrijpen van karaktermotivaties en diepgaandere rollen spelen.
Zelfregie: Moedig hen aan om meer verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leerproces, zoals het oefenen van liedjes en scènes buiten de lessen.
Creatieve inbreng: Geef ruimte voor creatieve inbreng bij het ontwikkelen van scènes en personages.
Identiteit en zelfbeeld: Ze blijven werken aan hun identiteit en zelfbeeld, en kunnen meer zelfverzekerd en zelfbewust worden.
Peer relaties: Vriendschappen en peer-invloeden zijn van groot belang. Groepsdynamiek kan complexer worden en sociale druk kan toenemen.
Emotionele expressie: Ze zijn beter in staat om een breed scala aan emoties uit te drukken en kunnen dieper in hun personages graven.
Zelfmotivatie: Ze kunnen zelfgemotiveerd zijn om hun vaardigheden te verbeteren en zijn beter in staat om doelen te stellen voor hun prestaties.
Vergaande vaardigheden: Leer hen geavanceerde zangtechnieken, complexe danscombinaties en diepgaande acteertechnieken.
Scriptinterpretatie: Ontwikkel hun begrip van tekstanalyse, karakterontwikkeling en subtekst in het acteren.
Creatieve autonomie: Moedig hen aan om zelf scènes te regisseren, choreografie te bedenken en hun eigen stem in te brengen.
Voorbereiding op audities: Als ze geïnteresseerd zijn in professioneel theater, bereid ze dan voor op audities en castingprocessen.
Identiteit en zelfbewustzijn: Ze blijven werken aan hun identiteit en zelfbewustzijn, en kunnen meer zelfverzekerd en onafhankelijk worden.
Groeps relaties: Vriendschappen en relaties met leeftijdsgenoten worden complexer en kunnen invloed hebben op hun keuzes in musical.
Zelfexpressie: Ze hebben een dieper begrip van emoties en kunnen complexere personages en situaties aan.
Carrièredoelen: Voor sommigen kunnen carrièredoelen in de theaterwereld belangrijk worden, dus begeleid hen in het verkennen van toekomstige mogelijkheden.
Introductie interviews
In de volgende lessen vind je verschillende interviews met experts uit het werkveld. Zij vertellen je alles over hun discipline en hoe zij een les aanpakken als docent.
Gebruik deze interviews als extra inspiratie of verdieping om nog meer te leren.
Be inspired by courses in art education, led by internationally acclaimed instructors and designed for both professionals and enthusiastic amateurs.
